Ülke Tarihi · 1990

Rusya

Harita yükleniyor…

Genel Bilgiler

Başkent(ler): Moskova
Yönetim Biçimi: De Jure (Hukuki): Yarı-başkanlık sistemli, asimetrik federal anayasal cumhuriyet. De Facto (Fiili): Süper-başkanlık sistemine dayalı merkezi otoriter rejim. Gücün tamamen Başkanlık İdaresi'nde toplandığı, yasama (Duma) ve yargının yürütmeye tabi olduğu sistem.
Resmi Din: De Jure: Anayasaya göre laik bir devlettir ve hiçbir din devlet dini ilan edilemez. De Facto: 1997 yılında çıkarılan "Vicdan Özgürlüğü ve Dini Dernekler Yasası" ile Ortodoks Hıristiyanlık, Rusya'nın tarihinde "özel bir role sahip" inanç olarak tanımlanmıştır. Rus Ortodoks Kilisesi (Moskova Patrikhanesi), fiilen devletin manevi ordusu ve ideolojik partneri olarak çalışır. İslam, Budizm ve Yahudilik ise "geleneksel dinler" statüsünde kabul edilerek devletin kontrolü ve onayı dahilinde yaşanmasına izin verilen inanç bloklarıdır.
Para Birimi: Rus Rublesi (RUB)
Alfabe / Yazı: Modern Rus Kiril Alfabesi (33 Harf): Tüm federal yapı bu alfabeyi kullanır. Modern Rusya hukuku gereği, federasyon içindeki tüm bölgesel diller de Kiril alfabesiyle yazılmak zorundadır. (Örneğin Tataristan'ın Latin alfabesine geçiş talebi, anayasa mahkemesi kararıyla "ulusal bütünlüğe tehdit" sayılarak engellenmiştir).

Tarihsel Özet

Dünyanın en geniş yüzölçümüne sahip olan Rusya Federasyonu (yaklaşık 17.1 milyon km²), 11 saat dilimine yayılan devasa bir kara gücüdür. Ancak bu büyüklük bir "güvenlik açığı" yaratır. Kuzey Avrupa Düzlüğü'nden gelen (Napolyon ve Hitler gibi) tarihsel işgal tehditleri, Rus jeopolitiğini daima tampon bölgeler (yakın çevre) oluşturmaya itmiştir. Donmayan sıcak denizlere inememe (sıcak su limanları eksikliği) sorunu, devletin Karadeniz, Baltık ve Kuzey Kutbu'ndaki agresif askeri stratejilerinin temel felsefesidir. Rusya nüfusunun (yaklaşık 144 milyon) %75'inden fazlası, ülke topraklarının sadece %25'ini oluşturan Ural Dağları'nın batısında (Avrupa Rusyası) yaşar. Devasa Sibirya ve Uzak Doğu bölgeleri demografik olarak neredeyse boştur. Ülke, düşük doğum oranları ve yüksek erkek ölüm oranları nedeniyle kronik bir nüfus erimesi (demografik kış) yaşamaktadır. Nüfusun yaklaşık %80'i etnik Rus (Slav) iken; Tatarlar, Çeçenler, Başkırlar ve Çuvaşlar gibi Türk-İslam unsurları en büyük azınlık bloklarını oluşturur. Modern Rusya, 1990'lardaki kaotik liberalleşme deneyiminin ardından hızla geleneksel otoriter kodlarına dönmüştür. Siyasi mimari, Siloviki (KGB/FSB kökenli güvenlik ve istihbarat bürokrasisi) etrafında şekillenmiştir. İktidar, "Güç Dikeyi" adı verilen; valilerin, medyanın, oligarkların ve sivil toplumun tek bir merkeze (Kremlin) mutlak itaat ettiği bir sistemle yönetilir. Batılı anlamda bir kuvvetler ayrılığı söz konusu değildir. Rusya, kültürel olarak ne tam Batılı ne de tam Doğuludur. Çift başlı kartal sembolizmi bu araf durumunu simgeler. Günümüz Rus devlet ideolojisi, ülkeyi yozlaşmış ve sekülerleşmiş Batı medeniyetine karşı geleneksel ahlakı, aileyi ve Ortodoks değerleri savunan "Sui generis" (kendine özgü) bir Avrasya medeniyeti olarak konumlandırır. Bu, 15. yüzyıldaki "Üçüncü Roma" doktrininin modern bir revizyonudur.

Kuruluş / Bağımsızlık

Egemenlik Beyanı (12 Haziran 1990): Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti'nin (RSFSC), Sovyetler Birliği yasalarının üzerinde kendi yasalarının üstünlüğünü (egemenliğini) ilan etmesi. Bu tarih günümüzde "Rusya Günü" (Milli Bayram) olarak kutlanır. Tam Bağımsızlık ve Kesin Kuruluş (25-26 Aralık 1991): 25 Aralık akşamı Gorbaçov'un istifa etmesi ve Kremlin'den Sovyet bayrağının indirilip Rus bayrağının çekilmesi. 26 Aralık'ta ise Yüksek Sovyet'in SSCB'nin resmen dağıldığını onaylamasıyla modern Rusya Federasyonu uluslararası hukukun bağımsız bir aktörü ve Sovyet nükleer silahları ile BM daimi üyeliğinin tek yasal halefi olarak doğmuştur.