40. Bölüm — Süleyman'ın son yılları ve ölümü

Süleyman'ın devlet felsefesi... Süleyman bilirdi ki, bir krallıkta adalet 1, ölçülülük ve düzenli bir yaşam 2 bulunmalıdır. Büyük bir hükümdarın cömertliği 3, tebaasında ve ordusunda sevgi ve sadakat uyandırır. Aynı zamanda, hangi mevkide olurlarsa olsunlar tüm insanları erdem yolunda yürümeye ve görevlerini hakkıyla yerine getirmeye teşvik eder. Eski bir atasözünün dediği gibi: "Çoban nasılsa koyun da öyledir" 4.

Süleyman son derece çalışkan 5 bir adamdı, asla ölçüyü kaçırmazdı. Tembellikten 6 o kadar nefret ederdi ki, devlet işlerinden arta kalan vakitlerinde özel bir el sanatıyla 7 uğraşırdı. Öyle ki, usta bir zanaatkar olarak günde rahatlıkla birkaç gümüş sikke 8 kazanabilirdi. Bunu yapmasının nedeni şuydu: "Sıradan bir zanaatkar gibi, büyük bir hükümdarın da ekmeğini alın teriyle 9 kazanması iyidir. Olur da bir gün talihsizlik, isyan veya bir suç yüzünden tahtından indirilirse, hiç değilse bu zanaati sayesinde ekmeğini kazanıp hayatta kalabilsin." Ayrıca tarihteki eski tiranları örnek verirdi; örneğin tiranlığı yüzünden tahtından edilen Sicilya Kralı Dionysius'un 10 sonradan İtalya'ya 11 gidip bir okul öğretmeni 12 olarak çocuk okutmak zorunda kalmasını hatırlatırdı. Bazen de devlet işlerinden tamamen uzaklaşıp sadece okumaya 13 ve düşünmeye çekilirdi.

İbrahim Paşa'nın Erdemi ve İyi Yönetimi: Önceki bölümlerde sıkça bahsedilen İbrahim Paşa 14, efendisi Süleyman ile aynı erdemlere 15 sahipti. Uzun bir süre Türk İmparatorunun neredeyse tüm krallıklarını, topraklarını ve halkını barış içinde ve hiçbir isyana 16 mahal vermeden başarıyla yönetti. Sözlerinde ve eylemlerinde dürüst, adil ve sadıktı 17. Doğası gereği ölçülü, iffetli, merhametli ve sabırlıydı. Herkesin şikayetini ve derdini istekle dinlerdi. Yargı işlerinde laf kalabalığını 18 keser, her davacıya ve sanığa hızla adil bir karar verirdi. Kimsenin hakkı olmayan bir şeyi talep etmesine izin vermez, borçluları da borçlarını ödemeye teşvik ederdi. Mahkemelerde yalan yere yemine asla müsamaha göstermez, sadece dürüstlüğe 19 inanırdı.

Bu adil yönetimi sayesinde diğer paşalar tarafından büyük bir koruyucu 20 olarak sevilir, saygı görür ve çok değer verilirdi 21. Sadece savaşlarda değil, adalet ve devlet işlerinde de saygınlığı 22 neredeyse İmparator Süleyman kadar büyüktü!

23: Aslen Makedonya'da, Korfu yakınlarındaki Parga köyünde doğmuş bir Hıristiyandı. İskender Paşa'nın 24 kölesi 25 olarak saraya gelmiş, kızıyla da evlenmişti. Büyük bir şans eseri gençliğinden itibaren Sultan Süleyman'la birlikte büyümüştü 26. Davranışlarında her zaman ciddi, dindar ve saygın olmuş, efendisinin lütfunu ve gücünü asla kendi çıkarı veya kibri için kullanmamıştı 27. Bu yüzden efendisinin gözünde hep yüksek bir konumda kaldı. Ancak onu kıskanan ve ona düşman olan pek çok kişi, onun yüzünden iktidardan düşürüldü. Örneğin; Ferhat Paşa 28, İbrahim'in başarısını kıskandığı ve ona eziyet ettiği için Türk İmparatoru tarafından öldürülmüştü. Pîrî Paşa 29 Vezirlik makamından 30 uzaklaştırılmıştı. Mustafa Paşa 31 da neredeyse imparatorun ebedi gazabına uğrayacaktı ama karısının 32 araya girmesiyle kurtulmuştu 33.

Türk İmparatoru Süleyman'ın Malta 34 adasını kuşatmak için nasıl silahlandığı ve adamlarının büyük bir kısmını kaybederek nasıl geri çekilmek zorunda kaldığı. Ardından Macaristan'da Zigetvar 35 kalesine yaptığı devasa sefer ve orada ölümü.

Malta Kuşatması - 1565: 1565 yılında Türk İmparatoru Süleyman, St. John Şövalyeleri 36 Tarikatı'na ait olan Malta adasını ve kalesini zorla ele geçirmek için devasa bir donanma ve muazzam bir güçle 37 hazırlandı. Ancak Tarikat şövalyeleri ona o kadar büyük bir direniş 38 gösterdi ki, yirmi sekiz bin adamını 39 adanın önünde kaybedip amacına ulaşamadan 40 geri dönmek ve Konstantinopolis'e doğru yelken açmak zorunda kaldı.

Zigetvar Seferi ve Süleyman'ın Ölümü - 1566: Ertesi yıl, yani 1566'da, Türk İmparatoru Süleyman piyade ve süvarilerden oluşan, iki yüz bin kişiyi 41 bulan devasa ve görkemli bir orduyla Macaristan'a 42 doğru yola çıktı. Belgrad'a 43 vardığında, Kont Nikola Zrinski'nin 44 Zigetvar 45 kalesinde bulunduğunu öğrendi. Kont Zrinski, Macar ve Almanlardan oluşan iyi eğitimli askerleriyle sık sık kaleden çıkışlar yapıyor ve çevrede dolaşan Türk ordusuna büyük zararlar veriyordu.

Bunun üzerine Süleyman, bu kaleyi kuşattı. Çok yoğun top ateşine ve bitmek bilmeyen saldırılara 46 maruz bıraktı. Kuşatmada pek çok Türk askeri ölmesine rağmen kale o kadar sıkıştırıldı ki, içeride kalan bir avuç savunan da nihayet Eylül'ün 7'sinde 47, şövalyece savaşarak komutanları Zrinski ile birlikte can verdiler 48.

Ancak bu kalenin 49 düşmesinden üç gün önce, 4 veya 5 Eylül'de, Türk İmparatoru Süleyman hayatını kaybetmişti! Bazı tarihçiler onun 5 Ekim'de 50 Peç'te 51 öldüğünü yazar; ancak bunun sebebi muhtemelen ölümünün ordugahta 52 o tarihte duyurulmuş ve açıklanmış 53 olmasıdır. 54.

• Gerechtigkeit
• ordentliche Leben
• freygebigkeit
• Wie der Hirt, alſo ſind die Schafe
• arbeytſam
• müſſiggang
• Handwerck/Kuyumculuk
• Julier/Batzen/Groschen
• im Schweiß ſeines Angeſichts
• Dionyſij
• Calabria
• Schulmeiſter
• leſen
• Hebraim oder Abraham Baſcha
• Tugenden
• Auffruhr
• auffrichtig, gerecht vnd treuw
• weitleufftigkeit
• Javnd Nein / Evet ve Hayır'a
• Patron
• wehrt vnd in groſſen ehren gehalten
• anſehen
• İbrahim Paşa'nın Kökeni ve Düşüşü
• Schender Baſſa
• leib eigen Knecht
• aufferzogen
• nichts vbermütiges
• Farath Baſſa
• Pyrrhus Baſſa
• Viſier Ampt
• Muſtaffa Baſſa
• Süleyman'ın kız kardeşi
• karısı daha önce Selim'in kafasını kestirdiği Bostancıbaşı ile evliydi
• Malta
• Sigeth
• Johanniter Ordensherrn
• Armada
• widerſtandt
• acht vnd zwentzig tauſend Mann
• vnverrichter ſachen
• zweymal hundert tauſend Mann
• Vngern
• Griechiſch Weiſſenburg
• Graff Niclas von Zerin / Hırvat Komutan
• Sigeth
• vnabläſſig ſtürmen
• 1. tag deß Herbſtmonats
• Leben ritterlich vnd mannlich verlieſſen
• Zigetvar
• Weinmonat
• Fünffkirchen
• Läger
• lautmär yorden
• Oğlu II. Selim'in gelişine kadar ölüm gizlenmişti