29. Bölüm — Mercidabık ve Şam'ın fethi

Selim ile Sultan'ın nasıl savaştığı, Sultan'ın savaşta nasıl öldüğü ve Selim'in başkent Şam'ı 1 ve Suriye'deki diğer birçok şehri nasıl aldığı.

Sultan 2, ordusuyla birlikte Şam ile Halep arasında bulunan 3 Hama 4 şehrine doğru ilerleyip oradan Halep'e yöneldiğinde, Selim onun önüne geçmeyi ve onunla doğrudan yüzleşmeyi planladı. Sağa saptığında, hızla Amanos dağlarını aştı. Toplarını, tekerleklerini ve arabalarını, yeniçeriler ve azaplar 5 sayesinde inanılmaz bir insan gücüyle o zorlu dağlardan sürükleyerek geçirtti.

Sultan Kansu Gavri, Selim'in böylesine büyük bir güçle geldiğini görünce, asi valisi Hayır Bey'i cezalandırma fikrini bir kenara bırakıp öncelikle Türklere karşı savunma yapması gerektiğini anladı. Hayır Bey'in cezasını daha uygun bir zamana erteledi. Zaten tüm aklı ve fikri savaşı ve zaferi kazanmak için gerekli her şeyi hazırlamakla meşguldü. Selim'e bir elçi göndererek Halep yakınlarındaki Singa 6 ovasında karşılaşmayı teklif etti ve orada onunla savaşacağını bildirdi.

Ancak Halep'i yöneten Sultan'ın tebaası 7 Hayır Bey, ihanetini 8 çoktan planlamıştı. Amacı efendisine yardım etmek veya ona bir avantaj sağlamak değil, aksine onu resmen bir "et tezgahına" 9 sürmek ve Türklerin eline teslim etmekti. Nitekim tam olarak bunu yaptı.

Türk İmparatoru 10, Sultan'ın niyetini elçilerden öğrendiğinde, onu karşılamak için tüm gücüyle aceleyle yola çıktı. İlerlerken aniden Memlüklerle, özellikle de Şam valisi 11 olan çok güçlü bir kahramanın komutasındaki birliklerle karşılaştı. Memlükler ilk saldırıda Türk atlılarını fena halde hırpaladı ve büyük bir kısmını kılıçtan geçirdi. Özellikle yeni atanan Rumeli Beylerbeyi Mustafa Paşa ve İskender Paşa'nın 12 birlikleri 13 büyük zarar gördü. Ancak bu ilk başarılarına rağmen, Memlük komutanı Sibey, kendi ordusunda ciddi bir kayıp yaşamadan Türkler tarafından 14 geri püskürtüldü.

Savaş alanında üç Memlük birliği daha vardı. Birini yöneten Hayır Bey, ihanetini daha iyi gerçekleştirebilmek için savaşın başlayacağı an asıl ordudan ayrılıp geniş ovaya doğru kaydı. Kimse onun aslında savaşmadığını anlamasın diye Türklerin değil, kendi ordusunun arkasındaki 15 ağırlıklara, arabalara ve silahsız insanlara saldırıp yağmalamaya başladı!

İkinci birliği ise tecrübeli ve cesur bir savaşçı olan Canberdi Gazâlî 16 yönetiyordu. Büyük bir güçle Sinan Paşa 17 komutasındaki sağ kanada daldı, şövalyece savaştı ve Türklere büyük zarar verdi.

Üçüncü birlik 18 ise yürüyüş sırasında hala iki İtalyan mili geride kalmıştı. Maalesef çok yanlış bir zamanda, yani tüm güçlerin birleşip eşzamanlı saldırması gerektiği an koptular. Sibey ve Gazâlî komutasındaki Memlükler, Türk ordusunu delip geçmiş ve bizzat Selim'in yeniçerilerine kadar dayanmışlardı. Ancak orada yeniçerilerin korkunç ateş gücü 19 tarafından öylesine dehşet verici bir şekilde karşılandılar ki; tıpkı Şah İsmail ile yapılan savaşta 20 olduğu gibi geri dönüp tüm orduyla birlikte kaçmaktan başka çareleri kalmadı.

Büyük kahraman Sinan Paşa, zaferin artık kendi ellerinde olduğunu görünce tüm süvarileriyle yüklenip peşlerine düştü. Kaçan Memlükler, tam o sırada onlara yardıma gelmekte olan Sultan'ın kendi merkez kuvvetlerine çarptılar. Sultan 21, tüm ordusunun kaçtığını ve Hayır Bey'in ihanetini anladığında o da atını çevirip kaçmaya çalıştı. Ancak kaçarken aniden büyük bir acı hissederek 22 atından düştü. Tıpkı rüyasında gördüğü gibi, kendi süvarilerinin toynakları altında ezilerek o hengamede öldü!

Zayiatlar: Bu kaçış sırasında Karaman Prensi de Sultan'ı korumaya çalışırken hayatını kaybetti. Kapadokya Prensi ise adamlarıyla kaçıp sahil kenarında saklandı, ancak birkaç gün sonra o da öldü. Savaşta, kargı ve mızrak kullanımında tüm şövalyeleri geride bırakan ve usta bir okçu olan Şam Beyi Sibey, Trablusşam Valisi ve daha pek çok yüksek rütbeli subay da öldü. Sadece Canberdi Gazâlî 23 sağ kurtulmayı başardı. Geri kalan Memlükleri toplayarak ordusunu yeniden kurmak umuduyla Şam'a 24 doğru çekildi. Savaşın şiddetinden, sıcaklıktan ve barut dumanından 25 dolayı çok sayıda paha biçilmez Arap atı da çatlayarak telef oldu.

Savaş, tıpkı Selim'in Şah İsmail'i 26 yendiği gibi 24 Ağustos'ta 27 gerçekleşti. Memlükler de tıpkı Persler gibi kaçarak kılıçtan geçirilmişti.

Kansu Gavri'nin Ölümü ve Değerlendirmesi: Sultan'ın cesedi bulunduğunda vücudunda hiçbir yara veya darbe izi yoktu; sadece atların altında kaldığı için ezilmiş ve çiğnenmişti. O öldüğünde yaklaşık 76 yaşındaydı ve çok cüsseli 28 bir adamdı. Doğuştan gelen büyük bir fıtığı/rahatsızlığı 29 vardı, bu yüzden diğerleri gibi hızlı kaçamamış olması da ölüm sebeplerinden biridir. Kansu Gavri, çok kibar, nazik, dost canlısı ve doğası gereği merhametli bir kraldı 30. Duyduğu şeylere çabucak inanırdı. Ancak yüksek ve asil bir zihne sahip olduğundan herkese güvenirdi; işte bu aşırı merhameti ve iyi niyeti yüzünden Hayır Bey tarafından ihanete uğradı ve düşmanın eline teslim edildi. Avlanmayı, eğlenceyi, yetenekli, eğitimli ve erdemli insanları sever, yeme içmede çok ölçülü davranırdı. Ancak tüm bu erdemlerinin yanı sıra kusurları da vardı: Eğer bir şeye gerçekten çok sinirlenirse kişinin kim olduğuna bakmaz, en yakın dostlarını bile korkunç bir şekilde öldürtürdü. Fakat öfkesi geçtikten sonra, tıpkı Büyük İskender'de okuduğumuz gibi, yürekten bir pişmanlık ve üzüntü duyardı. Kadınlara çok düşkündü 31. Güce ve yönetmeye olan arzusu ise Jül Sezar'a benzerdi ve işte bu özelliği onu ölüme götürmüştü.

Bu zafer, Selim'e tüm Suriye'nin kapılarını ardına kadar açtı. Hızla Halep'e, oradan Amanos'a ve Şam'a 32 yürüdü. Şam'daki Mağripliler onu büyük bir sevinçle karşıladılar ve ona boyun eğdiler. 33 onu halkı bu zalim tiranlıktan kurtaran bir "Kurtarıcı" olarak selamlayıp, ona "Vatanın Babası" diye seslendiler.

Kitabın Notu: Babil, Memfis 34 ve Kahire 35 aslında aynı şehri/bölgeyi 36 ifade eder.

• Damaßken
• Kansu Gavri
• antik adı Apamena olan
• Amayno
• Aſapier
• Mercidabık
• vasalı
• verrähterlich
• Fleiſchbanck
• Selim
• Baluam / Sibey
• Imbracar Baſſa
• her ikisi de ünlü komutanlardı
• Sinan Paşa'nın merkezine itilerek
• geride kalan
• Jamburd Gazell
• Sinam Baſſa
• Sultan'ın şahsen komuta ettiği ve prenslerin de bulunduğu merkez kuvveti
• Geſchütz
• Çaldıran
• Kansu Gavri
• kalp krizi/inme
• Gatzell
• Damaßko
• dampff deß Geſchützs
• Sophi
• 1516
• şişman
• Bruch an der Natur
• gütiger König
• neredeyse onların kölesi gibiydi
• Damaßko
• Kansu Gavri'nin ölümünden sonra
• Alcayr
• Cayr
• Mısır