26. Bölüm — Korkut, Ahmet ve Çaldıran

Selim'in her iki kardeşi Korkut ve Ahmet'i nasıl boğdurduğu.

Mustafa Paşa'nın bu şekilde öldürülmesinin ardından Selim, felsefeye düşkün ve sessiz bir adam olduğu için ondan pek korkmasa da, kardeşi Korkut'u 1 nasıl ortadan kaldıracağını planlamaya başladı. İki bölük süvariyi, Korkut'un ikamet ettiği Manisa'ya 2 yolladı. Kendi adamları tarafından uyarılan Korkut, düşman gelmeden önce iki hizmetkarıyla birlikte kılık değiştirip İzmir 3 körfezine kaçtı. Deniz kıyısında bir çukura veya mağaraya saklanıp, tesadüfen Rodos'a gidecek bir gemi bulmayı umut etti. Ancak bu mümkün olmadı, çünkü Selim'in damadı Bostancıbaşı 4, kadırgalarıyla Rodos denizine 5 açılan tüm limanları ve kıyıları abluka altına almıştı. Zavallı Korkut saklandığı mağaradan 6 çıkamadı ve günlerce orada gizlendi.

Sonunda açlık ve susuzluğa daha fazla dayanamayan Korkut çukurdan çıkmak zorunda kalınca, Selim'in bir hizmetkarı tarafından tanınıp yakalandı. Selim'in emriyle, bir yay kirişiyle 7 acımasızca boğularak öldürüldü. 8.

Ahmet'in Ölümü ve Yenişehir 9 Muharebesi - 1513: Aynı dönemde Şehzade Ahmet 10, Pers Kralı'ndan 11 ve Halep Beyinden yardım istedi. Selim'in gücünden korkan ve onu kıskanan bu yöneticiler Ahmet'e destek verdiler. Ahmet büyük bir ordu ve Perslerden aldığı güçlü süvarilerle 12 ilerledi. Bursa yakınlarındaki Yenişehir ovasında 13 Selim ile karşılaştılar. Selim'in yanında, devasa bir Tartar 14 ordusuyla kayınbiraderi Mengli Giray 15 da vardı.

24 Nisan 1513'te yapılan savaşta, Anadolu Beylerbeyi Hadım Sinan Paşa'nın 16 kurnazlığı ve yardımı sayesinde Persliler yenildi. Ahmet, Tartarlar tarafından arkadan sarılıp sıkıştırılınca atından düştü 17. Yakalandı ve kardeşi Korkut gibi o da bir yay kirişiyle 18 utanç verici bir şekilde boğuldu. Oğulları Murat ve Alaeddin 19 zorla kaçmayı başardılar. Biri Mısır'a, Kahire Sultanına sığındı ama orada hummadan 20 öldü. Diğeri Sofi'nin 21 sarayına sığındı ve uzun zaman sonra İran'da öldü.

Selim kan bağı olan tüm akrabalarını yok ettikten sonra, kardeşi Ahmet'e yardım eden herkesten intikam almaya karar verdi. Arkasını güvenceye almak için Macaristan Kralı Vladislav 22 ile kalıcı bir barış yaptı, babasının Venediklilerle yaptığı barışı yeniledi. 1514 yılında iki yüz bin atlı ve yaya askerden oluşan devasa bir orduyla Pers Kralı İsmail'e 23 karşı yürüdü.

Altmış günlük bir yürüyüşün ardından Fırat nehrini 24 geçip Erzincan'a 25, oradan da Büyük Ermenistan'ın ortasındaki meşhur Tebriz 26 şehrine kadar ilerledi. Tüm bu yürüyüş boyunca Şah İsmail ona hiç saldırmadı, ordusunu göstermedi, geçitleri veya kaleleri tutmadı. Sadece Türk ordusunun açlıktan kırılması için geçtikleri yerlerdeki tüm erzakları yaktırıp yok etti.

Ancak Selim ordusuyla Çaldıran 27 ovasına geldiğinde Sofi ilk kez askerleriyle göründü. Pers ordusu 28, o güne kadar o topraklarda görülmemiş güzellikte, muazzam zırhlı atlılardan oluşuyordu. Atları bile Acem 29 usulü çelik zırhlarla kaplanmıştı. Ancak piyadeleri ve topları 30 yoktu. Yine de yorgun, aç ve çoğu yaya olan Türk ordusunun karşısında hepsi devasa savaş beyleri gibi parlıyorlardı.

Şah İsmail daha önce Asurlular, Medler, Persler ve Ermeniler gibi güçlü halkları yenerek 31 almış ve harika zaferler kazanmıştı. Bu yüzden kibri yüksekti; Türklerin ondan dört kat kalabalık olmasını umursamıyor ve onları küçümsüyordu. 32.

Çaldıran Meydan Muharebesi 33: 24 Ağustos St. Bartholomew Günü, iki ordu karşı karşıya geldi. Şah İsmail ordusunu ikiye böldü; birini Ustacalu Muhammed Han'a 34 verdi, diğerini kendisi yönetti. Savaş borazanları çalınca Şah İsmail cesurca saldırıya geçti. Rumeli Beylerbeyi Hasan Paşa'nın 35 sol kanadına şiddetle yüklendi. 36.

İlk çatışmada Şah'ın saldırısı o kadar şiddetliydi ki, ağır zırhlı Pers süvarileri 37 zırhsız Türk atlılarını ezip geçti. Atları ve adamları devirdiler, büyük bir kıyım yaşandı. Dört sancakbeyi ve Rumeli Beylerbeyi çatışmada öldü.

Diğer tarafta Ustacalu 38 sağ kanada saldırdığında, kurnaz komutan Sinan Paşa, sahte bir geri çekilmeyle adamlarını iki yana açarak topçularını 39 ortaya çıkardı. Toplar öylesine şiddetli ateşlendi ki, Pers atlıları daha Türklerle çarpışamadan darmadağın oldu. Barut dumanından ve tozdan göz gözü görmüyordu. Kimin üstte kimin altta olduğu belli değildi. Ustacalu ve birliğindekilerin çoğu öldü. Sinan Paşa'nın süvarileri geri kalanları arkadan kuşatarak Selim'in merkezdeki yeniçerilerinin ve tüfekçilerinin 40 üzerine doğru sürdü. Topların ve tüfeklerin korkunç ateşi sadece Perslere değil, çapraz ateşte kalan Türklere bile zarar verdi. Persler yeniçerilere tam olarak ulaşamadan kaçmaya başladılar.

Bu savaşta Şah İsmail 41 omzundan bir tüfek 42 mermisiyle yaralandı. Altı sancağını, baş sancaktarını ve pek çok iyi komutanını kaybetti. Barut dumanı olmasaydı kendisi de esir düşecek ya da ölecekti. Çatışma boyunca Sultan Selim, merkezde sadece üç katlı bir zincir zırh giyerek, elinde sadece bir savaş topuzuyla yaya olarak bekledi. Sipahiler ve Solaklar 43, yağan ok yağmurundan onu korumak için önünde kalkanlardan 44 bir duvar örmüşlerdi.

45

Bu savaşın dehşeti tüm Ermenistan'a yayıldı ve Şah İsmail güvende olmadığını düşünerek Tebriz'i 46 terk etti. Zaferi kazanan Selim ise büyük bir ihtişamla Tebriz'e girdi. Şehir direniş göstermeden teslim oldu. Selim burada ordusunu dinlendirdi. Tebriz'i terk etmeden önce kraliyet sarayını ve zengin tüccarların evlerini yağmaladı; en güzel mücevherleri ve yetenekli zanaatkarları 47 yanına aldı.

Fırat nehrine doğru dönerken, Şah İsmail'e bağlı "Kürtler" 48 tarafından beklenmedik bir saldırıya uğradı. Bu kabileler Türklerin ağırlıklarını ve geride kalan ordusunu yağmaladı.

Fırat'ı geçtikten sonra, Kapadokya 49 Kralı Alauddevle 50 tarafından bir kez daha saldırıya uğradı. O bölgedeki tüm dağlar ve geçitler ona aitti. Alauddevle, ana ordudan kopan Türklere büyük zarar verdi. Şu an eli kolu bağlı olan Selim, zamanı geldiğinde bunun intikamını alacağına yemin etti ve devasa ordusuyla Trabzon'a 51 döndü. Yola çıktığındaki sayısından yüz bin kişi daha azıyla dönmüştü.

Bu savaş ve zafer 52 Selim'e devasa bir ün kazandırdı. Büyükbabası Fatih'in bile girmeye cesaret edemediği topraklara, yirmi günlük mesafe kadar içeri girmişti. Ancak gerçeği söylemek gerekirse, Perslerin 53 o dönemde Türkler gibi maaşlı ve sürekli talim yapan düzenli bir ordusu yoktu. Toprağı savunmak için toplanan yerel halktan oluşuyorlardı 54. Persler çok cesur askerlerdir 55; at binerler ve çok iyi zırhlanırlar. Ancak kralları, savaşı besleyecek büyük vergi gelirlerine 56 sahip olmadıkları için uzun seferlere çıkamazlar. Halka vergi muafiyeti tanınmıştır ve kalıcı bir paralı ordu 57 tutmazlar. En önemlisi, dünyayı dize getiren o "Büyük Toplara" 58 sahip değildirler!

• Corcuth
• Magnaſia
• Schmirna
• Boſtargi Baſſa
• Ege'ye
• Speluncken
• Corden
• Aslında babasının sözüne göre doğu krallıklarının meşru varisi Korkut olmalıydı
• Yenişehir / Horminius
• Acomath
• Şah İsmail
• Reuter
• Horminius Feldt / Hormus Dağı eteklerinde
• Kırım
• Cangnolum
• Sinam Baſſa Eunuchi
• kendisi iri yarı, ağır bir adamdı ve at üzerinde pek becerikli değildi
• ſtrick
• Amurath ve Aladin
• Feber
• Şah İsmail
• Ladißlao
• Iſmahel
• Eufrates
• Arſengam
• Tauris
• Caldara
• Sofi'nin askerleri
• Azemia
• Geſchütz
• Şirvan, Bağdat, Tebriz gibi şehirleri
• Ancak o güne kadar sadece düzensiz ordularla savaşmıştı, oysa Türkler çocukluktan beri sürekli savaş eğitimi alan, açlığa ve zorluğa alışkın, zafer için her şeye katlanan deneyimli, profesyonel askerlerdi
• 1514
• Vſtaogli
• Caſſem Baſſa
• Sağ kanatta Sinan Paşa vardı, Selim ise yeniçerileri, birbirine zincirlenmiş arabalar (Wagenburg) ve toplarla korunan merkezin ortasındaydı
• Kürißſpieſſen
• Vſtaogli
• Falckonetlein / küçük toplar
• Hackenſchützen
• Sophi Jßmahel
• Hacken
• Spachi vnd Solacht
• Tartſchen
• Savaştan sonra cesetler arasında, tıpkı erkekler gibi zırh kuşanıp Türklerle savaşan ve kocalarıyla birlikte ölen Pers kadınlarının bulunduğu, Selim'in onların bu kahramanlığına saygı duyarak onları onurla gömdürdüğü söylenir.
• Tauris
• işine yarayacak adamları
• Jüde / göçebe kabileler - Straderoln
• Dulkadir Beyliği
• Aladuli / Herr Aladol
• Trapezonth
• kayıplara rağmen
• İranlıların
• Tımar/ikta benzeri ama devlete bağlı değil
• yüz tanesi dört yüz Türke bedeldir
• Zinß vnd Rennten
• Kriegsvolck in beſtallung
• groß Geſchütz