17. Bölüm — Gradisca muharebesi

Trabzon İmparatoru Türk İmparatoru 1 Mehmed tarafından yokedilip tüm ülkesi ele geçirilince, bu hala rahat durmadı ve akıncılarını Karintiya 2 ve Steiermark'a 3 kadar gönderdi. Diğer taraftan, İtalya'nın kapılarına ve sınırlarına, cesur bir kahraman olan aslen Cenevizli Bosna Beylerbeyi Ömer Bey'i 4 bir orduyla gönderdi.

Ömer Bey devasa bir orduyla ilerlerken Gradisca'da Venedik ordusuyla karşılaştı ve Hıristiyanların büyük bir ayıbı olarak mucizevi bir zafer kazandı. Şöyle ki: Savaştan önceki gece, İsonzo 5 nehrinden bin kadar hafif süvariyi gizlice geçirdi ve onları dağlık, derin bir vadiye sakladı. Venedikliler bunu fark edemediler ve Türkler vadide pusuya yatarak sessizce beklediler. Ertesi sabah Ömer Bey, atlıların büyük bir kısmını, nehrin önceki gece geçilen sığ yerinden değil, Hıristiyanların gözü önündeki başka bir geçitten geçirdi. Atlılar hemen çarpışmaya ve Hıristiyanlarla çatışmaya başladılar.

Venedik Başkomutanı Kont Girolamo Novello 6, ordusunu İtalyan usulü üç bölüğe ayırmıştı: Birinci bölüğü oğlu, ikincisini kendisi, üçüncüsünü ise Romagnalı Anastasius ile Jacobo Piccinino komuta ediyordu. Başkomutanın oğlu büyük bir neşeyle kendi bölüğüyle doğrudan Türklere önden saldırdı. Çoğu ağır zırhlı ve mızraklı olan adamları, Türkleri ezip geçtiler ve hatırı sayılır miktarda Türk'ü öldürdüler. Kalan Türkler ise 7 geri çekildiler. Cesur ve savaşçı olan genç Kont, onları takibe koyuldu, onlara epey eziyet etti, kaçarken birçoğunu atların altına aldı. Babası 8 onu borazanlar ve sancaklarla geri çağırmaya çalıştı; çünkü kısa süre sonra başına gelecek olan şeyden, yani Türklerin kaçışıyla onu tuzağa çekeceğinden korkuyordu. Genç Kont ve atlıları dönmeye çalıştıkları an, Türkler aniden durup geri döndüler ve göz açıp kapayıncaya kadar tüm birliğin etrafını sardılar. Genç Kont'u ve atlılarını topuzlarla ve palalarla acımasızca paramparça edip katlettiler. Babası Kont çok uzakta olmadığı halde yardıma yetişemedi.

Bu büyük kargaşa ve çarpışma sürerken, önceki gece suyu geçerek dağ yamacına saklanan pusudaki Türk atlıları ortaya çıktılar ve hızla Venediklilerin arkasından saldırarak onları dehşete düşürdüler. Bu sırada Ömer Bey 9, Kont'un 10 durduğu yere doğru nehirden tüm gücüyle geçti. Onu ve adamlarını ortaya alıp sıkıştırdılar, paramparça edip kılıçtan geçirdiler. Kont, şövalyece savaşarak ve Türklere büyük zarar vererek savaşta öldü. Ömer Bey yaralandı ve ordusu büyük hasar gördü, ancak Hıristiyanlardan kurtulan çok azdı.

Bu çetin savaşta Providatör Baduerus, Kont Anastasius ve daha birçok büyük bey öldü. Harika bir direniş sergileyen Kont Girolamo ve oğlu da savaşta kalanlar arasındaydı. Esir alınanlar zincire vurularak büyük Türk'e gönderildi. Esirler arasında Jacobo Piccinino 11, Antonio Caldora 12 ve Johan Clerigata gibi ünlü savaş kahramanları da vardı. Bu savaş ve zafer tüm İtalya'ya büyük bir korku saldı ve İtalyanlar savunma hazırlıklarına başladılar.

Ömer Bey, durumun farkına varınca yüzünü tekrar Doğu'ya döndü; pek çok Hıristiyan esiri ve ganimeti alarak geçtiği her yeri yakıp yıktı. Bu durumdan da anlaşılacağı üzere Türk, Hıristiyanları asker gücünden veya cesaretten ziyade, hile ve sayı çokluğuyla yenmektedir.

Eğer Kont ordusunu eşit şekilde bölüp, eski Romalıların "Boynuz" 13 adını verdikleri savaş düzeninde, merkezde ve yanlardan saldıracak şekilde üç bölük yerine tek ve bölünmez bir kuvvet olarak tutsaydı, Türkler onları bu kadar kolay tuzağa düşüremeyecekti. Ne yazık ki biz bunu, onlara karşı böylesine beceriksiz ve körü körüne hücum ettiğimiz için her seferinde yaşamak zorundayız.

• Fatih Sultan
• Kerndten
• Steuwrmarck
• Homarbeum
• Lizonts
• Graff Hieronymus von Nouell
• takibatta olduklarını anladıkları an
• Kont Girolamo
• Homarbeius
• Girolamo
• İspanyollar Fransızları Napoli'den çıkardıklarında kalede öldürülen Kont Jacob'un oğlu
• Antonius Caldora
• Cornua